Stakingsaftrek, stakingswinst en de doorschuiffaciliteiten
Belastingjaar 2026Laatst gecontroleerd: 18 augustus 2026Volgende controle: 20 september 2026Leestijd: 6 min
In het kort
Bij het staken van uw onderneming rekent u fiscaal af over de stakingswinst: stille reserves, goodwill, fiscale reserves en de vrijval van een eventuele oudedagsreserve.
De stakingsaftrek bedraagt maximaal € 3.630 en mag u één keer in uw leven toepassen; de aftrek is nooit hoger dan de stakingswinst.
Met een stakingslijfrente (artikel 3.129 Wet IB 2001) kunt u de belastingheffing over (een deel van) de stakingswinst uitstellen: maximaal € 574.867, € 287.445 of € 143.732 in 2026, afhankelijk van uw leeftijd en situatie.
De doorschuiffaciliteiten (artikel 3.62, 3.63 en 3.64) laten toe dat de fiscale claim overgaat op een ander of op een nieuwe onderneming, zonder directe afrekening.
Een staking hoeft niet vrijwillig te zijn: overlijden, overdracht, inbreng in een bv en zelfs het verplaatsen van de onderneming naar het buitenland kunnen een (fictieve) staking opleveren.
Reken uw inkomstenbelasting als zzp'er uit
Vul uw omzet en kosten in en zie direct uw belasting, inclusief alle ondernemersaftrekken.
IB-ondernemers die hun onderneming (of een zelfstandig deel daarvan) beëindigen, verkopen, schenken, inbrengen in een bv, of die overlijden.
De regeling uitgelegd
Wat is stakingswinst?
Bij staking wordt afgerekend over het verschil tussen de waarde in het economische verkeer en de fiscale boekwaarde van alle ondernemingsvermogensbestanddelen, plus de vrijval van fiscale reserves (herinvesteringsreserve, kostenegalisatiereserve, oudedagsreserve) en de gerealiseerde goodwill. Deze stakingswinst is onderdeel van de winst uit onderneming en dus box 1-inkomen. Ook de mkb-winstvrijstelling van 12,7% geldt over de stakingswinst.
Stakingsaftrek (artikel 3.79 Wet IB 2001)
De stakingsaftrek bedraagt maximaal € 3.630, is gemaximeerd op de stakingswinst en mag maar één keer in het leven worden toegepast. Heeft u eerder een gedeelte gebruikt (bijvoorbeeld € 1.000 bij de staking van een eerdere onderneming), dan resteert het verschil. De stakingsaftrek kent géén urencriterium.
Stakingslijfrente (artikel 3.129 Wet IB 2001)
U mag de stakingswinst omzetten in een lijfrente bij een verzekeraar of bank. De premie is aftrekbaar; de latere uitkeringen zijn belast. Zo verschuift u de heffing naar de jaren na de staking, meestal tegen een lager tarief. De maxima in 2026:
Categorie
Maximum 2026
U bent op het stakingsmoment 61 jaar en 10 maanden of ouder; of voor ten minste 45% arbeidsongeschikt met een lijfrente die binnen 6 maanden ingaat; of de onderneming staakt door overlijden
€ 574.867
U bent 52 jaar of ouder (en niet in de hoogste categorie); of de lijfrente-uitkeringen gaan direct in
€ 287.445
Overige situaties
€ 143.732
Het aftrekbare bedrag is het laagste van (a) de resterende stakingswinst en (b) het toepasselijke maximum, en wordt verminderd met eerder benutte stakingslijfrenteaftrek en met de vrijgevallen oudedagsreserve die u eveneens in een lijfrente omzet. Staakt u in 2026, dan moet de storting in beginsel vóór 1 juli 2027 hebben plaatsgevonden.
Doorschuiffaciliteiten.
Artikel 3.62 - staking door overlijden. De onderneming wordt geacht te zijn gestaakt bij overlijden. Zetten de erfgenamen de onderneming voort, dan kan op gezamenlijk verzoek de fiscale claim geruisloos worden doorgeschoven: zij nemen de boekwaarden over en er wordt niet afgerekend.
Artikel 3.63 - doorschuiving naar medeondernemer of werknemer. Draagt u de onderneming of een zelfstandig deel over aan een medeondernemer of een werknemer, dan kan de claim geruisloos doorschuiven mits die persoon gedurende ten minste 36 maanden voorafgaand aan de overdracht medeondernemer of werknemer in die onderneming was. Beide partijen moeten hierom gezamenlijk verzoeken. Bij seizoensbedrijven geldt een versoepeling: ten minste één maand per jaar, in totaal 36 maanden. Gevolgen: de overdrager rekent niet af, maar krijgt ook géén stakingsaftrek en mag geen vermogensbestanddelen naar privé overbrengen; de overnemer neemt de boekwaarden én de latente belastingclaim over en zal daarom een lagere prijs bedingen.
Artikel 3.64 - doorschuiving naar een nieuwe onderneming. Staakt u en start u binnen 12 maanden (of onder voorwaarden binnen 3 jaar bij overheidsingrijpen) een nieuwe onderneming, dan kunt u de stakingswinst afboeken op investeringen in die nieuwe onderneming en zo de afrekening uitstellen.
Geruisloze inbreng in een bv (artikel 3.65). Brengt u uw onderneming in een bv in, dan kunt u onder voorwaarden geruisloos inbrengen. Zie het hoofdstuk over de rechtsvormkeuze en de bv.
Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in de Successiewet. Bij schenking of vererving van een onderneming geldt daarnaast een vrijstelling voor de schenk- en erfbelasting. Zie het hoofdstuk over bedrijfsopvolging.
Stortingstermijn stakingslijfrente bij staking in 2026
vóór 1 juli 2027
n.v.t.
DEFINITIEF 2026
Eis medeondernemer/werknemer art. 3.63
36 maanden
36 maanden
DEFINITIEF 2026
Mkb-winstvrijstelling over stakingswinst
12,7%
12,7% tenzij gewijzigd
DEFINITIEF 2026 / NOG ONBEKEND 2027
Voorwaarden en valkuilen
De stakingsaftrek is eenmalig per persoon, niet per onderneming. Wie op zijn 40e een klein bedrijf staakt en daarbij € 3.630 gebruikt, heeft op zijn 65e niets meer.
Doorschuiven kost de stakingsaftrek. Bij een doorschuiving op grond van artikel 3.63 vervalt het recht op stakingsaftrek voor het doorgeschoven deel; pas drie jaar na de overdracht herleeft dat recht.
De stakingslijfrente heeft een strakke deadline. Wie de storting niet vóór 1 juli van het volgende jaar doet, verliest de aftrek volledig.
Vergeet de vrijval van de oudedagsreserve niet. Bij staking valt een resterende FOR vrij en verhoogt die de belastbare winst. Zie het artikel over de FOR.
Overbrenging van het bedrijfspand naar privé. Bij staking gaat een pand vaak naar privé, tegen de waarde in het economische verkeer. Dat kan een grote heffing opleveren zonder dat er geld binnenkomt. Onderzoek dan de mogelijkheid van verhuur of de doorschuiving naar een opvolger.
Rekenvoorbeeld
Peter (63 jaar) staakt zijn installatiebedrijf in 2026 en verkoopt het aan zijn medewerker Tim, die al 9 jaar bij hem in dienst is.
Stakingswinst zonder doorschuiving:
Component
Bedrag
Goodwill
85.000
Stille reserve bedrijfsbus en machines (waarde 62.000 -/- boekwaarde 24.000)
38.000
Vrijval oudedagsreserve
41.000
Totale stakingswinst
164.000
Variant 1 - gewoon afrekenen met stakingsaftrek en stakingslijfrente.
Stakingswinst: € 164.000
Stakingsaftrek: -/- € 3.630 -> € 160.370
Stakingslijfrente. Peter is 63 en valt dus in de hoogste categorie (maximum € 574.867). Hij stort in mei 2027 € 120.000 op een lijfrenterekening. Aftrek: -/- € 120.000 -> € 40.370
Mkb-winstvrijstelling 12,7% over € 40.370: -/- € 5.127
Belastbaar in 2026: € 35.243
De € 120.000 wordt later in termijnen uitgekeerd en dan belast, vermoedelijk grotendeels tegen het lage AOW-tarief van de eerste schijf.
Variant 2 - geruisloze doorschuiving naar Tim (artikel 3.63).
Tim voldoet aan de 36-maandeneis. Peter en Tim verzoeken gezamenlijk om doorschuiving. Peter rekent niet af over goodwill en stille reserves (€ 123.000). Wel valt de oudedagsreserve van € 41.000 vrij; die kan hij in een lijfrente omzetten. Peter krijgt géén stakingsaftrek. Tim neemt de boekwaarden over en betaalt daarom een lagere koopsom, waarin de belastinglatentie is verdisconteerd (vaak circa 20% van de doorgeschoven claim).
Let op
Plan een staking niet in januari. Het urencriterium halen in het stakingsjaar is dan onmogelijk, waardoor zelfstandigenaftrek en meewerkaftrek in dat jaar vervallen. De stakingsaftrek en de mkb-winstvrijstelling gelden gelukkig wél zonder urencriterium.
Laat de goodwill en de stille reserves door een onafhankelijke taxateur bepalen bij overdracht binnen de familie. Zonder zakelijke waardering volgt een correctie én mogelijk een schenking.
Bij gedeeltelijke staking (u verkoopt één van uw twee vestigingen) gelden bijzondere regels. Laat dat vooraf toetsen.
De stakingslijfrente en de jaarruimte staan naast elkaar, maar de bedragen worden op elkaar afgestemd. Zie het artikel over lijfrente.
Dit artikel is geschreven en vaktechnisch gecontroleerd door Selvi Administratie en geeft de stand van de regelgeving weer op de hierboven vermelde controledatum, voor het aangegeven belastingjaar. Fiscale wetgeving, beleidsbesluiten en rechtspraak veranderen doorlopend; ook na de controledatum kunnen regels zijn gewijzigd.
De informatie in deze kennisbank is van algemene aard en uitdrukkelijk geen fiscaal, juridisch of financieel advies. Uw persoonlijke situatie kan tot een andere uitkomst leiden dan hier beschreven. Rekenvoorbeelden zijn indicatief en gaan uit van vereenvoudigde aannames.
Neem geen beslissing met financiële gevolgen uitsluitend op basis van dit artikel. Selvi Administratie aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onvolledigheid of onjuistheid. Een fout gezien of een cijfer dat niet meer klopt? Laat het ons weten via info@selviadministratie.nl.
