Afschrijven: grondslag, restwaarde, gebruiksduur, methode en tijdsgelang

Voor wie geldt dit

Alle ondernemers, IB en Vpb. In de Vpb gelden dezelfde regels via artikel 8 Wet Vpb 1969.

De regeling uitgelegd

De formule

> afschrijving per jaar = (aanschafkosten -/- restwaarde) : vermoedelijke gebruiksduur

Bij een gebouw wordt daar de grondwaarde uitgehaald:

> afschrijving per jaar = (aanschafwaarde -/- grondwaarde -/- restwaarde) : gebruiksduur

Restwaarde

De restwaarde is de geschatte opbrengst op het moment dat het bedrijfsmiddel voor uw onderneming niet meer bruikbaar is. Een realistische schatting is verplicht. In de praktijk:

• Computers, laptops, telefoons: vaak nihil of symbolisch.
• Machines: 5% tot 15% van de aanschafwaarde.
• Personen- en bestelauto's: 10% tot 25%, afhankelijk van merk en gebruiksduur.
• Vrachtwagens en trekkers: soms 20% tot 30%.
• Gebouwen: de restwaarde loopt op als de markt stijgt; bovendien blokkeert de bodemwaarde meestal eerder.

Blijkt de restwaarde tussentijds structureel hoger dan geschat, dan past u de afschrijving naar de toekomst toe aan (u corrigeert het verleden niet, tenzij sprake is van een fout).

Gebruiksduur

U kijkt naar de kortste van de technische levensduur en de economische levensduur. Een kassasysteem kan technisch tien jaar mee, maar is economisch na vier jaar verouderd; dan telt vier jaar. Onderbouw de keuze - bijvoorbeeld met vervangingsbeleid, brancheafspraken of leveranciersinformatie.

Het 20%-plafond

Artikel 3.30, tweede lid Wet IB 2001 stelt de jaarlijkse afschrijving op ten hoogste 20% van de aanschaffings- of voortbrengingskosten. Praktische gevolgen:

• Een economische levensduur van drie jaar leidt niet tot 33% afschrijving per jaar; u mag maximaal 20% nemen en doet er dus minstens vijf jaar over (behoudens restwaarde-effecten).
• Het plafond wordt berekend over de oorspronkelijke kostprijs, niet over de boekwaarde.
• Het plafond geldt niet voor afwaardering naar lagere bedrijfswaarde: als een bedrijfsmiddel duurzaam minder waard is dan de boekwaarde, mag u afwaarderen. Dat is geen afschrijving maar een waarderingscorrectie - en de bewijslast ligt bij u.

Lineair versus degressief

• Lineair: elk jaar hetzelfde bedrag. Eenvoudig, voorspelbaar, en het meest gebruikt. Sluit goed aan bij het 20%-plafond.
• Degressief: elk jaar een vast percentage van de boekwaarde. Hoge lasten in de eerste jaren, aflopend daarna. Toegestaan onder goed koopmansgebruik als het waardeverloop dat rechtvaardigt (bijvoorbeeld auto's), maar in het eerste jaar loopt u snel tegen de 20%-grens aan: 25% degressief over de aanschafwaarde is in jaar 1 gelijk aan 25% - dus te veel.
• Wisselen van methode mag alleen als goed koopmansgebruik dat rechtvaardigt en niet uitsluitend om een incidenteel fiscaal voordeel te behalen.

Afschrijving naar tijdsgelang

De Belastingdienst geeft dit expliciet aan: koopt en gebruikt u een machine vanaf 1 oktober, dan schrijft u dat jaar 3/12 af. Andersom geldt dat ook bij verkoop: in het jaar van vervreemding schrijft u af tot de maand van verkoop.

Vanaf wanneer mag u afschrijven?

Vanaf ingebruikname. Is het bedrijfsmiddel nog niet in gebruik genomen, dan mag u in beginsel niet afschrijven. Bij willekeurige afschrijving geldt een uitzondering: dan mag u vóór ingebruikname afschrijven tot maximaal het bedrag dat u al betaald hebt.

Bedragen en percentages

Voorwaarden en valkuilen

• Bestendige gedragslijn. Kies een methode en houd die aan. Een stelselwijziging vergt een zakelijke reden.
• Het 20%-plafond is hard. Ook als de economische levensduur korter is. De uitweg loopt via restwaarde (lager schatten kan niet zomaar) of via afwaardering naar lagere bedrijfswaarde bij een aantoonbare waardedaling.
• Niet afschrijven op grond, kunstwerken en beleggingen.
• Vergeten af te schrijven kan niet worden ingehaald. Op grond van goed koopmansgebruik mag u een vergeten afschrijvingsjaar in beginsel niet in een later jaar alsnog nemen; via de foutenleer kan een correctie soms wel, maar dat is complex.
• Afschrijving bij deels privégebruik. Bij een bedrijfsmiddel op de balans van een IB-ondernemer schrijft u over 100% af en corrigeert u het privégebruik via een onttrekking (bij de auto: de bijtelling, zie het hoofdstuk over de auto van de zaak).

Rekenvoorbeeld

Let op

Bronnen